Geplaatst op 2 Reacties

Tomatillo en Ananaskers – De Volledige Kweekgids

Tomatillo en Aardkers De Volledige Kweekgids uitgelichte afbeelding

Tomatillo (Physalis ixocarpa philadelphica) en Ananaskers (Physalis peruviana) zijn beide zogenaamde lampionplanten. De lampionplanten zijn met vele, maar liefst 90 soorten zijn bekend. De meesten hiervan worden vooral voor hun esthetische waarde gekweekt, maar tomatillo en ananaskers maken lekkere eetbare vruchten.

Tomatillo staat ook bekend als de Mexicaanse aardkers en ananaskers ken je dan misschien weer als goudbes, incabes, of Kaapse kruisbes. Lampionplanten krijgen hun naam van de papierachtige kelk die rond de vrucht groeit. Dit lijken net lampionnetjes. Lampionplanten behoren tot de nachtschadefamilie. Ze zijn dus verwant aan tomaten, paprika’s en aubergines. Het zal je dus niet verbazen dat je best een zonnig plekje of een serre hebt om goede lampionplanten te kweken.

Soorten Lampionplanten

Er zijn heel veel verschillende lampionvruchten maar diegene die wij hier bekijken zijn diegene die nuttig zijn in de moestuin; de tomatillo en de ananaskers.

Tomatillo Purper vruchten

Tomatillo

De Tomatillo is afkomstig van Mexico en Guatemala en werden daar al lang geleden geteeld door de Maya’s en Azteken. Onrijp zijn ze steeds groen, maar rijp kunnen ze geel, groen, rood of purper zijn.

Tomatillos kunnen rauw gegeten worden, maar omdat het in ons klimaat nogal moeilijk is om ze goed gerijpt te krijgen, worden ze vaak verwerkt gegeten. Ze hebben een zurige en licht zoete smaak die wat doet denken aan onrijpe tomaten. Purpere en rode tomatillos zijn iets zoeter dan de groene en gele.

Physalis peruviana ananaskers in de winter

Ananaskers

De ananaskers is afkomstig van Peru en Chili waar de Inca ze al duizenden jaren kweken. Ananaskers is meestal geel van kleur en veel zoeter dan tomatillo. Hun zoete smaak maakt ze een echte lekkernij. Meestal worden ze rauw gegeten, maar je kan ze dus ook verwerken als jam of saus. Ananaskers is wat kleiner dan tomatillo en rijpt iets beter.

Onze Lampionplanten

Standplaats van Tomatillo

Het belangrijkst bij het zoeken van een goed plaatsje voor tomatillos en ananaskers is dat er voldoende zonlicht is. Maar je heb niet noodzakelijk een serre of kas nodig. Plant je ze in volle grond dan heb je best wel wat plaats nodig, maar ook in pot of bak kunnen ze voldoende groeien.

Zonlicht en Water

Aan het woord tomatillo hoor je het al een beetje, deze planten zijn verwant aan de tomaten. Ze verkiezen dan ook een gelijkaardig plekje als tomaten. Lekker warm en zonnig en het liefst beschut tegen de wind. Dat kan bijvoorbeeld in de serre, maar dat hoeft helemaal niet. Deze planten zijn niet zo’n watjes zoals tomaten, waar een serre onontbeerlijk is. Je kan ze dus perfect buiten zetten. Hoe langer het warm blijft en hoe meer zonlicht je hebt hoe meer je kans hebt dat je vruchten ook echt gaan rijpen.

Zoals voor de meeste planten geldt ook hier dat je een goed drainerende bodem hebt. Een te natte bodem is nefast voor de meeste planten.

Bodem en vruchtwisseling

Tomatillo en Ananaskers stellen geen heel hoge eisen aan de bodem. Bij voorkeur verkiezen ze een zanderige bodem met een beetje compost en een zure pH tussen 5.5 en 7. Je hoeft dus zeker geen kalk toe te voegen aan je bodem. Te veel mest toevoegen, en dan met name stikstofrijke mest is ook niet goed. Dit gaat er voor zorgen dat de planten veel blad produceren, maar niet zo veel vruchten.

Kweek je volgens het schema van wisselteelt met de 7 percelen , zet deze groenten dan op het perceel met de vruchtgewassen. Door hun nauwe verwantschap aan tomaten, paprika’s en aubergines kunnen ze namelijk wel eens dezelfde ziektes krijgen. Dat gevaar minimaliseer je door aan vruchtwisseling of wisselteelt te doen.

schema wisselteelt
Schema Wisselteelt met de 7 percelen

Tomatillo en Ananaskers Zaaien en Planten

Tomatillo en ananskers kunnen het goed doen in onze koude landjes, maar probeer ze toch zo veel mogelijk tegen de koude te beschermen. Dat kan je doen door binnen warm voor te zaaien en de plant pas naar buiten te verplanten als alle gevaar op vrieskou verdwenen is.

Binnen voorzaaien

Voorzaaien doe kan je doen vanaf ongeveer halverwege maart. Voorzaaien kan je in potjes gevuld met een goeie zaai- en stekgrond. Heb je dit niet dan kan je dat eenvoudig zelf maken door potgrond te mengen met wit rijnzand. Zaai- en stekgrond is luchtiger dan gewone potgrond en dat zal de groei van de jonge plantjes bevorderen. Zet de potjes binnen op een warme plek, 20 °of warmer is ideaal. Een vensterbank met veel zonlicht is dus de perfecte plek.

De zaden kiemen na ongeveer een week. Vanaf dan hoeven ze het niet meer zo warm te hebben, maar veel zonlicht is wel belangrijk. Als de jonge plantjes te weinig licht krijgen dan worden ze lang en slungelig.

Verplanten

Wanneer het buiten warm genoeg is kunnen de jonge plantjes verplant worden. Als vuistregel nemen we aan dat je minstens wacht tot 15 mei, maar de jonge plantjes zijn best ook 6-8 weken oud. Een warme bodem is belangrijk voor de jonge planten. Dit kan je zelf een beetje in de hand werken door 2 weken voor het verplanten de bodem te bedekken met een zwarte plastiek. Dit zal de bodem helpen opwarmen.

Voor het verplanten hard je de planten best even af. Dat doe je door ze wat minder water te geven en ze overdag buiten te plaatsen, maar ‘s nachts weer binnen te halen. Zo geraken de planten gewend aan de koude. Plant de tomatillos en ananaskersen ongeveer 50 cm uit elkaar. Zet er meteen ook een bamboestok naast. Die kan je later gebruiken om de lampioenplant wat te ondersteunen. Zet je tomatillo, zet dan ook minstens 2 planten. Tomatillos kunnen zichzelf namelijk moeilijk bevruchten. Dan krijg je dus ook geen vruchten. Ananaskers is wel zelfbestuivend.

Tomatillo en ananaskers in potten kweken

Tomatillo en ananaskers zijn ook perfecte planten om in pot te kweken. Verplant de jonge plantjes dan in mei naar een grote pot van minstens 10 liter. Gebruik een goede potgrond waar je eventueel wat extra rijnzand aan toevoegt. Zorg ervoor dat de pot goed draineert door wat potscherven of vermiculiet aan de pot toe te voegen. Het grote voordeel van een pot is dat deze sneller opwarmt. Je kan hem bovendien verplaatsen, dus wanneer de nachten weer kouder worden zet je de plant ‘s nachts even binnen. Een verhoogde bak of plantzak zijn ook goede mogelijkheden voor mensen met een kleine tuin.

Teeltzorgen

Tomatillo en ananaskers zijn nauw verwant aan de tomaten en aubergines, maar ze vragen veel minder verzorging dan deze diva’s van de moestuin. Belangrijk is vooral om ze een beetje te ondersteunen, omdat hun dunne stengels wel eens kunnen breken in de wind.

Onkruid

Vooral als de planten nog jong zijn kunnen ze wat last hebben van onkruid. Eenmaal ze wat groter zijn onderdrukken ze dit zelf gemakkelijk. Je kan de planten in het begin wat beschermen door te mulchen met een dikke laag stro of hooi. Dit heeft als bijkomend voordeel dat de bodem ‘s nachts minder afkoelt.

Tomatillo Snoeien

Tomatillo en ananaskers worden grote struiken die alle kanten op groeien. Toch hoef je ze helemaal niet te snoeien of te dieven. Je mag hem gewoon laten groeien. Is de groei te wild, dan mag je wat bijsnoeien natuurlijk. Afgeknakte stengels moet je wel altijd verwijderen.

Steun

Plaats na het verplanten een staak naast de plant. Dit kan je gebruiken om later de tomatillo of ananaskers aan op te binden. Dit is vooral belangrijk als de plant in volle grond staat. Wind en regen kunnen de dunne stengels van plant laten knakken. In de serre heb je hier natuurlijk minder last van.

Water

Belangrijk is dat de lampioenplant nooit droog komt te staan, dat kunnen ze niet verdragen. Heb je gemulchd dan kan je in koelere periodes 1-2 keer per week water geven, maar is het een droge warme periode dan mag je zeker dagelijks water geven. Dit doe je best ‘s morgens. Zo vermijd je schimmelvorming.

Bemesting

Extra mest geven is echt niet nodig. Meer zelfs. dit zal de plant aansporen om meer scheuten aan te maken, in plaats van vruchten. Groei je de tomatillo in een pot of bak dan kan je naar het einde van de zomer eventueel wel wat extra compost geven.

Ziektes & Plagen

Tomatillo en ananaskers zijn vrij robuuste planten. Ze krijgen dus niet snel te maken met ziektes. In volle grond kunnen ze wel eens aangevreten worden door slakken.

Tomatillo en Ananaskers Oogsten

Vanaf eind juli kan je de lampionvruchten beginnen oogsten. Let daarvoor vooral op het kelkje, dat rond de bessen zit. Wanneer dit opdroogt en perkamentachtig wordt, is het tijd om te oogsten. Bij de grotere tomatillos zullen de vruchten door het kelkje barsten.

Bij een tomatillo kan je aan de vruchtjes voelen of ze al rijp zijn. De vruchten mogen niet te hard zijn. Ze moeten een klein beetje indeuken wanneer je er op duwt. Bij de gekleurde varianten zie je bovendien de kleur veranderen wanneer ze rijp zijn. In ons klimaat is het helaas heel moeilijk om tomatillos af te rijpen. Meestal worden de vruchten dan ook al geoogst wanneer ze nog groen zijn. Je kan ze dan verwerken in een klassieke salsa verde of een lekkere gazpacho. Een manier om toch rijpe tomatillos te krijgen is door ze in een pot te kweken . Je kan de pot bij koudere nachten dan binnenhalen.

De vruchtjes van de ananaskers zullen meestal wel gerijpt zijn. Ze zijn mooi geel en deuken een klein beetje in. Rijpe bessen vallen bovendien zelf van de plant. Nog een extra reden om te mulchen, je besjes worden niet vuil! Ananaskers is heel lekker rauw, maar je kan er natuurlijk ook confituur mee maken of zelfs gebruiken in warme bereidingen zoals een curry of tajine.

Tomatillo en Ananaskers bewaren

Zowel tomatillo als aardkers bewaren vrij lang, meer dan een week. De opbrengst van één plant kan echter héél hoog zijn, sommigen hebben tot wel 300 vruchtjes per plant. Daarom kan je ze best invriezen of verwerken.

De groene, onrijpe tomatillos laten zich vrij goed invriezen. Een andere bewaarmethode is om er een chutney mee te maken. Dat is een toespijs die het midden houdt tussen confituur en saus. Vooral in de Indische en Pakistaanse keuken is dit heel populair.

Aardkers kan je ook invriezen, maar dan verliest het veel van zijn smaak. Eet de vruchtjes dus liefst zo snel mogelijk op of maak er een confituur of gelei mee.

Zaadteelt

Wil je graag zaden telen om het volgende jaar tomatillo en ananaskers van eigen zaden te kweken? Dat kan zeker en is helemaal niet zo moeilijk. Heb je meerdere soorten ananaskers en tomatillo staan, zet ze dan zeker ver genoeg uiteen. Kruisbestuiving gebeurt vaak. Ananaskers en tomatillo kunnen niet kruisen, dus deze kunnen wel perfect naast elkaar staan.

Kies de 5 mooiste vruchten aan de plant en laat deze helemaal rijp worden. Voor ananaskers is dat doorgaans geen probleem. Bij tomatillo is dat al wat moeilijker, omdat zij trager rijpen. Zaai daarom de tomatillo in een pot die je bij koude nachten binnen kan zetten. Pluk de vruchten wanneer ze volledig rijp zijn en snijd ze doormidden. Schep de zaadjes uit de vrucht en laat deze een uurtje weken in een kommetje met koud water. Vervolgens schep je eventuele velletjes of pulp uit het water en haal je de zaden door een zeefje. Leg de zaden even te drogen op een droge maar koele plek. Droog en koel bewaard kunnen de zaden zo’n 4 jaar bewaren. Zo kan je het volgende jaar weer aan de slag met deze kleurrijke en bijzondere planten.

2 gedachten over “Tomatillo en Ananaskers – De Volledige Kweekgids

  1. Hi!
    Allereerst heel erg bedankt voor de info, heel erg blij mee! Door een plan-fout kunnen we beiden planten nu niet meer uit elkaar houden. Hebben jullie tips hoe je in de fase van jonge plant (in de knop) beiden planten kunt onderscheiden of wordt dit pas bij de vruchtvorming duidelijk?
    Stay safe!

    1. Dag Joan,

      Helaas is het verschil niet altijd heel duidelijk. Wat je soms wel kan zien is dat de plantjes soms een andere kleur hebben. Bij een paarse of purpere tomatillo hebben ook de plantjes bijvoorbeeld een donkerpaarse tint. Hopelijk helpt dit!

      Frederik van De Tuindoos

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *