Geplaatst op Geef een reactie

Sojaboon of Edamame- De Volledige Kweekgids

Sojaboon kweekgids omslagfoto

Sojabonen (Glycine max) worden al millenia geteeld in Oost-Azië, waar ze een belangrijk onderdeel van het dieet vormen. En dat is niet verrassend, want sojabonen bevatten veel gezonde eiwitten, mineralen en vitamine B. Daarom zijn ze ook zo geschikt voor mensen die wat minder vlees willen eten.

Sojabonen worden tot veel verschillende producten verwerkt zoals sojasaus, tofu, tempeh en sojamelk, maar het eenvoudigste (en lekkerste?) is de onverwerkte variant, de ‘edamame’. Edamame is een Japanse bereiding waarbij de onrijpe peultjes gekookt worden en geserveerd met grof zout. De bonen worden dan uit de peulen gezogen en vormen zo een heerlijke snack.

Verder lezen Sojaboon of Edamame- De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Maïs – De Volledige Kweekgids

Maïs (Zea mays) kennen we vooral als het voedergewas dat op menig veld groeit. Daar wordt het vooral gekweekt voor de veeteelt. Deze maïs bevat veel zetmeel en is niet zo aangenaam om te eten. In doe moestuin gaan wij echter lekkere suikermaïs of popcornmaïs telen.

Maïs is niet meer weg te denken van het platteland, maar is eigenlijk afkomstig uit Midden-Amerika, waar de plaatselijke bevolking het al duizenden jaren telen. Na de kolonisatie van het Amerikaans continent heeft maïs ook bij ons zijn intrede gemaakt.

Verder lezen Maïs – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Wortelpeterselie – De Volledige Kweekgids

Wortelpeterselie omslagfoto

Wortelpeterselie (of (Petroselinum crispum tuberosum) is een peterselievariant die niet gekweekt wordt voor de bladeren maar, zoals de naam al aangeeft, voor de wortel. De wortel van wortelpeterselie lijkt wel erg op een kleine pastinaak, maar de smaak ligt tussen die van peterselie en knolselder. De teelt van wortelpeterselie lijkt heel erg op de teelt van de ‘gewone’ wortels. Een alternatieve benaming is ‘peterseliewortel’.

Peterselie in het algemeen werd al gekweekt in de derde eeuw voor Christus op het eiland Sardinië. Wortelpeterselie wordt dan ook veel gebruikt in de Zuid-Europese keuken. Ook in Oost-Europa wordt hij wel eens geserveerd.

Verder lezen Wortelpeterselie – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Spruitkool – De Volledige Kweekgids

Kweekgids Spruitkool omslag

Spruitkool (Brassica oleracea gemmifera) is misschien wel de ideale kool om in onze contreien te kweken. Hoewel ze net zoals andere kolen oorspronkelijk uit het Middelandse Zeegebied afkomstig zijn, worden ze al eeuwenlang ook in België en Nederland geteeld. Niet voor niets spreekt men in het engels van Brussels sprouts. Spruitkool houdt namelijk van ons nattig en koel klimaat en zorgt voor verse groenten in het midden van de winter.

Spruitkool is eigenlijk net dezelfde plant als vele andere kolen zoals broccoli, bloemkool en sluitkool. Maar waar bij broccoli en bloemkool de bloemaanzet is doorgekweekt, en bij sluitkool de bladeren, is spruitkool verder doorgekweekt voor de kleine kooltjes in de bladoksel.

Alles over de teelt van deze heerlijke wintergroente lees je in deze kweekgids.

Verder lezen Spruitkool – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Basilicum – De Volledige Kweekgids

Omslagfoto kweekgids basilicum

Basilicum (Ocimum basilicum) is waarschijnlijk het meest gekende en gesmaakte keukenkruid. Hoewel wij nu dit heerlijk kruid vooral in verband brengen met de Italiaanse keuken, is het al meer dan duizenden jaren gebruikt van Europa tot Azië. Niet alleen voor zijn smaak, maar ook voor spirituele doeleinden. Zo plaatste men in Indië basilicum in de mond van overleden mensen om te verzekeren dat ze god zouden bereiken, en ook de oude Egyptenaren geloofden dat dit kruid de poort naar het hiernamaals zou openen.

Spiritueel of niet, vast staat dat basilicum een heerlijk keukenkruid is en bovendien niet zo heel moeilijk te telen. De grote variatie aan verschillende rassen zorgen er bovendien voor dat het bruikbaar is in zeer veel verschillende gerechten, van de klassieke Italiaanse pesto tot zoete desserts.

Verder lezen Basilicum – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Stengelui – De Volledige Kweekgids

Kweekgids Stengelui

Stengelui (Allium fistulosum) is een buitenbeentje in de moestuin. Met zijn witte schacht lijkt het een beetje op prei, maar de smaak en het groene blad doen toch meer aan grove bieslook denken. Deze groente is vooral heel erg gekend in Azië, en dan vooral in Japan, waar het wordt gebruikt in de klassieke miso soep.

Verder lezen Stengelui – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Tomaten – De Volledige Kweekgids

Tomaten de volledige kweekgids omslag

Tomaten zijn waarschijnlijk de meest geliefde groente van de moestuiniers. Ze komen voor in meer dan 10.000 verschillende soorten met allemaal hun eigen smaak, geur, kleur, textuur,… Er is dus voor ieder wat wils. Bovendien smaakt een verse tomaat, één die nog een beetje warm is van de serre zoals geen enkele tomaat die je in de winkel kan kopen. Ik zeg vaak dat wanneer je je eerste tomaat hebt gekweekt je jezelf een echte moestuinier mag noemen.

Je verwacht het niet maar tomaten zijn van alle andere groenten nog het nauwst verwant aan de aubergine en,… de aardappel! Net zoals de aardappel is de tomaat in de zeventiende eeuw van Amerika naar onze contreien gebracht. Aanvankelijk vooral als sierplant, want men dacht dat tomaten giftig waren. Dat klopt ergens wel, alle delen van de plant bevat de giftige stof solanine. Enkel volledig rijpe tomaten zijn vrij van solanine (met uitzondering van de zaden). Maar het duurde tot halverwege de achttiende eeuw eer men dat besefte. Dit ontdekte men niet toevallig in Italië, waar nu nog steeds de grootste tomatenliefhebbers wonen.

Verder lezen Tomaten – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Paprika – De Volledige Kweekgids

Paprika cover blogpost kweekgids

Paprika’s (Capsicum annuum) zijn zeer nauw verwant aan de hete pepers. Hete pepers werden al duizenden in Zuid-Amerika geteeld toen de Spanjaarden er arriveerden. Zij brachten de peper naar Europa. Pas in de jaren 1920 is hieruit de zachte paprika geteeld. Het zal je vast niet verrassen dat dit in Hongarije gebeurde, het land waar nog steeds het meeste paprika gegeten wordt.

Paprika’s zijn echte exoten die van de warmte houden, maar je kan ze ondertussen zeker ook in onze contreien kweken. Wel belangrijk is dat je een warme plek met veel licht hebt (zoals een serre). Hoe je de paprika kweekt kan je hieronder lezen. De kweekgids van de voorouder, de hete peper, vind je hier.

Verder lezen Paprika – De Volledige Kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Sluitkool (Rode-, Witte-, Spits- en Savooikolen) – De volledige kweekgids

Sluitkool kweekgids omslagfotot

De sluitkolen (Brassica oleracea capitata) zijn de belangrijkste leden van de familie van de kolen. Omdat sluitkool zo goed bewaarbaar is en vaak de enige ‘verse’ groente waren in de winter waren ze heel belangrijk in de middeleeuwen en later. Sinds de opkomst van de moderne koeltechnologieën zijn ze wat minder belangrijk geworden in ons dieet, maar in menig moestuin kunnen ze zeker nog gevonden worden.

De sluitkolen zijn herkenbaar aan hun grote gestalte. De krop van de kolen word gevormd door bladeren die elkaar omsluiten (de hartbladeren). Enkel de buitenste bladeren (de ombladeren) ontvouwen zich en zorgen voor de fotosynthese.

Verder lezen Sluitkool (Rode-, Witte-, Spits- en Savooikolen) – De volledige kweekgids
Geplaatst op Geef een reactie

Broccoli – De Volledige kweekgids

Omslag Kweekgids Broccoli

Broccoli (Brassica oleracea var. botrytis) is één van de vele kolen die de koolfamilie rijk is. Net zoals bij het broertje bloemkool zijn het biologisch gezien de vlezige bloemknoppen die we ervan eten. De voorlopers van broccoli werden gekweekt in het Middelandse zeegebied en werden later in Italië verder verbeterd tot de broccoli zoals we die nu ongeveer kennen. Vandaar heeft de Latijnse naam ook wel eens de toevoeging italica.

Je kan het je vandaag niet meer inbeelden, maar broccoli is in onze contreien een vrij nieuwe groente, die zijn introductie voor de consument pas eind jaren ’70 deed!

Soorten Broccoli

Broccoli

De groene, ‘goude oude’ broccoli zoals wij hem kennen staat ook wel bekend als de ‘broccoli calabrese’, vernoemd naar Calabria, de Italiaanse regio waar deze broccoli oorspronkelijk gekweekt werd. Deze vormt één mooie kop.

Een ras dat we de laatste jaren meer en meer zien is de ‘broccolo romanesco‘, de “brocolli uit Rome”, of kortweg romanesco. De kop van de romanesco heeft een bijzondere structuur van torentjes die wiskundigen doen denken aan de rij van Fibonnacci en fractalen.

Broccoletto is een vergeten neefje van de broccoli. In plaats van één grote kop vormt deze plant vele vertakte broccolihoofdjes. Deze soort wordt ook wel eens de ‘Italiaanse raapsteel’ genoemd maar heeft in feite weinig te maken met de raapstelen zoals wij ze kennen.

Naast groen vind je broccoli in een hele variëteit aan kleuren. Zo zijn er bijvoorbeeld ook paarse of witte varianten. Deze soorten hebben meestal wat meer weg van broccoletto, met veel vertakte broccolihoofdjes.

Broccoli van De Tuindoos


Standplaats van Broccoli

Broccoli stelt wel vrij hoge eisen aan de bodem. Die moet erg vruchtbaar zijn. Ook moet ze goed water kunnen vasthouden zonder dat de bodem ooit té nat komt te staan.

Zonlicht en Water

Broccoli verkiest een plaatsje in volle zon. Hoewel ze af en to wel wat schaduw kan verdragen is 7 uur zonlicht per dag geen overbodige luxe.

Het is belangrijk voor broccoli dat ze steeds voldoende water ter beschikking heeft zonder dat ze ooit te nat komt te staan. Een humusrijke bodem is hier ideaal voor, die houdt water vast maar laat overtollig water door. Je kan de bodem verbeteren door overheen de jaren goed verteerde compost toe te voegen aan je bodem.

Bodem en Vruchtwisseling

Naast het drainerende karakter van de bodem is het ook belangrijk dat broccoli in een rijke, voedzame bodem komt te staan. Voeg dus een paar weken voor het zaaien een flinke hoeveelheid compost toe.

De ideale bodem voor broccoli heeft een pH tussen 6,0 en 7,5. Dit is neutraal tot licht zuur, je hoeft dus zeker geen kalk toe te voegen aan je bodem (tenzij je problemen zoals klemhart of knolvoet krijgt).

Broccoli is een lid van de grote koolfamilie en dus is vruchtwisseling héél belangrijk. Ze kunnen namelijk last hebben van bijna alle ziektes waar de andere kolen ook last van hebben, zoals klemhart en knolvoet. Je hoeft natuurlijk niet het klassieke schema van wisselteelt met 7 percelen te volgen zoals ik hier heb beschreven, maar een wachttijd van 6 jaar tussen twee teelten kool op hetzelfde perceel is zeker aan te raden om ziektes te vermijden!

schema wisselteelt
Schema Wisselteelt met de 7 percelen

Broccoli Zaaien en Verplanten

Broccoli kent drie verschillende teelten. De vroege teelt, de zomerteelt en de herfstteelt. De zomer- en herfstteelt zijn het eenvoudigst. Bij broccoletto is de vroege teelt wat gemakkelijker omdat deze doorgaans iets minder vorstgevoelig is en wat minder licht nodig heeft.

Bij de vroege teelt zaai je voor onder glas vanaf eind januari tot begin maart. Een zestal weken later kan je dan de plantjes uitplanten op het kolenbed en heb je de eerste oogst in juni.

Om broccoli in juli en augustus te oogsten doe je aan de zomerteelt. Je zaait de broccoli dan voor vanaf eind maart tot in mei en je verplant de jonge plantjes ongeveer 5 weken later.

Voor de herfstteelt met oogst in september en oktober zaai je in juni. 4 weken later kan je dan verplanten. Als je de plantjes naar de koude bak of serre verplant kan je soms nog oogsten in november

Voorzaaien

Broccoli zaai je altijd voor, je zaait nooit ter plaatse.

Het gemakkelijkste is het voorzaaien in bakjes, kleine potjes of persblokjes. Die vul je met zaai- en stekgrond, gebruik geen potgrond. Zaai- en stekgrond is eerder arm aan voedingsmiddelen. Dat zorgt ervoor dat de jonge plantjes een sterk wortelgestel uitbouwen. Zo lopen ze weinig groeiachterstand op bij het verplanten.

De potjes zet je op een warme plaats, 20°C overdag is aan te raden. Wanneer de plantjes gekiemd zijn mogen ze wat koeler staan, ongeveer 15°C. Belangrijk is wel dat ze voldoende licht krijgen.

Wanneer de plantjes tien centimeter hoog zijn en de stengel licht verkleurt kan je ze voorzichtig verspenen. Dat wil zeggen dat je ze uit de kleine potjes of bakjes haalt en naar een grotere pot verplaatst. Gebruik hiervoor een pot met een diameter van ruim 10 centimeter. Deze pot kan je best vullen met goed verteerde compost. Na het verspenen geef je uitgebreid water. De plantjes kunnen na het verspenen even stoppen met groeien en zo een kleine groeiachterstand oplopen.

Je hoeft de plantjes uiteraard niet te verspenen, je kan ook meteen voorzaaien in grote potten. Zo lopen je planten zeker geen groeiachterstand op, maar het neemt natuurlijk wel veel plaats in beslag.

Verplanten

Wanneer de broccoli 4 tot 6 ‘echte’ blaadjes heeft is het tijd om te verplanten. Wacht niet te lang met verplanten, want oudere planten maken meer kans om te ‘schieten’ na het verplanten.

Voor het verplanten moet je de plantjes echter ‘afharden’. Dat wil zeggen dat je ze weerbaar maakt tegen de koude. Geef twee dagen voor het verplanten de broccoliplanten ruim water. Zet de potten overdag gewoon buiten, maar zet ze ‘s nachts toch weer onder glas. Zo raken de planten de koude al wat gewend. Na 2 dagen afharden kunnen de planten de grond in. Zet ze diep genoeg, de kluit waarin ze groeiden moet net onder de grond, zo vermijd je dat de planten omwaaien. Druk goed aan en geef weer ruim water. Na het verplanten volgt weer een kleine groeistilstand.

De afstand waarop je broccoli plaatst kan je min of meer zelf kiezen. Zet je ze wat dichter op elkaar dan krijg je kleinere broccoli, maar een hogere opbrengst per vierkante meter. Zet je ze wat verder uit elkaar dan krijg je een grotere broccoli, met een kleinere opbrengst. Doorgaans nemen we rijtjes van 60 cm met 35 centimeter afstand tussen de planten binnen een rijtje. Maar je kan ze tot wel 25 cm dicht bij elkaar zetten of wel 50 cm afstand nemen.


Teeltzorgen

Na het verplanten vraagt broccoli nog wel wat verzorging. Het belangrijkste is ziekten voorkomen en geregeld water geven.

Water geven

Broccoli mag nooit te nat staan en mag ook het ook nooit te droog hebben. Vooral dat laatste is moeilijk te controleren in droge periodes. Geregeld water geven in de zomer is dan ook heel belangrijk.

Om te zorgen dat er niet te veel water verdampt kan je mulchen. Bij mulchen bedek je de bodem met een laag organisch materiaal. Dat kan bijvoorbeeld met bladeren of grasmaaisel. Deze mulchlaag voorkomt dat het water verdampt.

Onkruid

Een andere reden om een goede mulchlaag aan te leggen is om onkruid te onderdukken. Onkruid neemt de broodnodige voedingsstoffen weg van de broccoliplant.

Je kan natuurlijk ook het onkruid weghalen door te schoffelen, maar aangezien broccoli een relatief oppervlakkig wortelgestel heeft loop je hiermee het risico dat je de wortels beschadigt.

Ziektes

knolvoet bij bloemkool

Broccoli heeft dezelfde klassieke ziektes als andere kolen. De ergste daarvan is ongetwijfeld knolvoet. Knolvoet wordt veroorzaakt door een vervelende schimmel. Deze schimmel tast het wortelgestel van de planten aan waardoor de wortels gezwellen krijgen. Dit bemoeilijkt het opnemen van water en voedingsstoffen. Jonge planten die knolvoet krijgen blijven klein en misvormd, zwaar aangetaste planten vallen om en breken af.

De schimmel die knolvoet veroorzaakt produceert zogenaamde spore. Dit zijn de ‘zaadjes’ van het schimmelrijk. Deze sporen kunnen tot wel 10 jaar in de bodem overleven, wachtend op de volgende kool om aan te vallen. Eenmaal je knolvoet hebt wordt het dus heel moeilijk om er vanaf te raken.

Nog meer dan bij andere ziekten geld hier dus “voorkomen is beter dan genezen”. Een goede vruchtwisseling toepassen, met telkens 6 jaar tussen twee teelten kolen is heel belangrijk. Knolvoet gedijt ook beter op natte gronden, dus een goede drainage van je bodem is belangrijk.

Zijn je planten toch aangetast door knolvoet? Haal dan zo snel mogelijk de aangetaste planten weg. Composteer deze niet. Voeg kalk toe aan de bodem om de pH te verhogen tot ongeveer 7,5. Daar houdt deze schimmel namelijk niet zo van. Is je aantasting erg, wacht dan zeker 10 jaar tot je weer kolen plant op hetzelfde perceel. Ook radijs en rammenas horen biologisch gezien tot de kolen, let hier dus mee op!

Een andere ziekte die je wel eens ziet bij broccoli is de gebreksziekte klemhart. Hierbij zijn de binnenste bladeren van de kool misvormd en blijven klein. De kop kan niet groeien omdat deze ingeklemd raakt door de binnenste bladeren. Klemhart wordt veroorzaakt door een gebrek aan het sporenelement molybdeen. Meestal komt dit door een te zure grond, waardoor de plant moeilijkheden heeft om molybdeen op te nemen. Toevoeging van kalk kan dus helpen.

Plagen

Heel wat insecten houden ook van broccoli en andere kolen. De belangrijkste boosdoener hierbij is de koolvlieg.

Koolvliegen leggen hun eitjes op de grond nabij een kolenplant. Wanneer de larven uit de eitjes komen kruipen ze de grond in en gaan ze rechtstreeks af op hun doel: het afknagen van de wortels. Door de schade die ze daar aanrichten verkleurt de wortel en zal deze later beginnen rotten. De plant heeft dan letterlijk geen poot meer om op te staan en zal omvallen.

Ook hier geldt: voorkomen is beter dan genezen. Voorkomen dat de koolvlieg haar eitjes kan leggen vlakbij een kool is de gemakkelijkste manier om de koolvlieg te bestrijden. Dat kan vrij eenvoudig met een zogenaamde koolkraag. Een cirkelvormig stuk plastic dat je rond de stengel van de kool aanbrengt en dat de bodem afdekt. Een andere manier, die ook helpt tegen andere insecten, is om het volledige koolbed te bedekken met een gaas.

Rupsen van verschillende vlinders en motten durven ook wel eens te eten van de kolen, en dan met name de rupsen van het koolwitje. De makkelijkste manier om je kolen op een ecologische manier te beschermen is door het bed te bedekken met een gaas. Je kan ook geregeld je kolen inspecteren en zodra je rupsen ziet deze platdrukken.


Broccoli Oogsten

Om broccoli te oogsten heb je wat gevoel voor timing nodig. Hoe langer je wacht hoe groter de oogst. Maar wacht je te lang dan gaan de bloemknopjes open en is de broccoli niet lekker meer.

Snijd met een scherp mes de kop van de broccoli met een stuk van de steel er nog aan. Laat de rest van de broccoli gewoon staan. Hier kan je later nog kleine zijkoppen van oogsten.

Ook bij het oogsten van broccoletto laat je de plant gewoon staan om later te oogsten. Meer zelfs, door veelvuldig te oogsten stimuleer je de plant om meer en meer kleine kopjes aan te maken.

Broccoli bewaren

Bij voorkeur oogst je pas vlak voor je de broccoli gaat eten. Broccoli is namelijk niet zo lang houdbaar. Ingewikkeld in vershoudfolie blijft hij ongeveer een week goed in de groentela van de ijskast. Wat ook helpt is om de broccoli met zijn stengel in een glas water te zetten, alsof het een boeket bloemen is. Zo blijft de broccoli nog iets langer houdbaar.


Heb je zin gekregen om zelf broccoli te kweken? Neem dan eens een kijkje bij de broccoli van De Tuindoos