Geplaatst op Geef een reactie

Broccoli – De Volledige kweekgids

Omslag Kweekgids Broccoli

Broccoli (Brassica oleracea var. botrytis) is één van de vele kolen die de koolfamilie rijk is. Net zoals bij het broertje bloemkool zijn het biologisch gezien de vlezige bloemknoppen die we ervan eten. De voorlopers van broccoli werden gekweekt in het Middelandse zeegebied en werden later in Italië verder verbeterd tot de broccoli zoals we die nu ongeveer kennen. Vandaar heeft de Latijnse naam ook wel eens de toevoeging italica.

Je kan het je vandaag niet meer inbeelden, maar broccoli is in onze contreien een vrij nieuwe groente, die zijn introductie voor de consument pas eind jaren ’70 deed!

Soorten Broccoli

Broccoli

De groene, ‘goude oude’ broccoli zoals wij hem kennen staat ook wel bekend als de ‘broccoli calabrese’, vernoemd naar Calabria, de Italiaanse regio waar deze broccoli oorspronkelijk gekweekt werd. Deze vormt één mooie kop.

Een ras dat we de laatste jaren meer en meer zien is de ‘broccolo romanesco‘, de “brocolli uit Rome”, of kortweg romanesco. De kop van de romanesco heeft een bijzondere structuur van torentjes die wiskundigen doen denken aan de rij van Fibonnacci en fractalen.

Broccoletto is een vergeten neefje van de broccoli. In plaats van één grote kop vormt deze plant vele vertakte broccolihoofdjes. Deze soort wordt ook wel eens de ‘Italiaanse raapsteel’ genoemd maar heeft in feite weinig te maken met de raapstelen zoals wij ze kennen.

Naast groen vind je broccoli in een hele variëteit aan kleuren. Zo zijn er bijvoorbeeld ook paarse of witte varianten. Deze soorten hebben meestal wat meer weg van broccoletto, met veel vertakte broccolihoofdjes.

Broccoli van De Tuindoos


Standplaats van Broccoli

Broccoli stelt wel vrij hoge eisen aan de bodem. Die moet erg vruchtbaar zijn. Ook moet ze goed water kunnen vasthouden zonder dat de bodem ooit té nat komt te staan.

Zonlicht en Water

Broccoli verkiest een plaatsje in volle zon. Hoewel ze af en to wel wat schaduw kan verdragen is 7 uur zonlicht per dag geen overbodige luxe.

Het is belangrijk voor broccoli dat ze steeds voldoende water ter beschikking heeft zonder dat ze ooit te nat komt te staan. Een humusrijke bodem is hier ideaal voor, die houdt water vast maar laat overtollig water door. Je kan de bodem verbeteren door overheen de jaren goed verteerde compost toe te voegen aan je bodem.

Bodem en Vruchtwisseling

Naast het drainerende karakter van de bodem is het ook belangrijk dat broccoli in een rijke, voedzame bodem komt te staan. Voeg dus een paar weken voor het zaaien een flinke hoeveelheid compost toe.

De ideale bodem voor broccoli heeft een pH tussen 6,0 en 7,5. Dit is neutraal tot licht zuur, je hoeft dus zeker geen kalk toe te voegen aan je bodem (tenzij je problemen zoals klemhart of knolvoet krijgt).

Broccoli is een lid van de grote koolfamilie en dus is vruchtwisseling héél belangrijk. Ze kunnen namelijk last hebben van bijna alle ziektes waar de andere kolen ook last van hebben, zoals klemhart en knolvoet. Je hoeft natuurlijk niet het klassieke schema van wisselteelt met 7 percelen te volgen zoals ik hier heb beschreven, maar een wachttijd van 6 jaar tussen twee teelten kool op hetzelfde perceel is zeker aan te raden om ziektes te vermijden!

schema wisselteelt
Schema Wisselteelt met de 7 percelen

Broccoli Zaaien en Verplanten

Broccoli kent drie verschillende teelten. De vroege teelt, de zomerteelt en de herfstteelt. De zomer- en herfstteelt zijn het eenvoudigst. Bij broccoletto is de vroege teelt wat gemakkelijker omdat deze doorgaans iets minder vorstgevoelig is en wat minder licht nodig heeft.

Bij de vroege teelt zaai je voor onder glas vanaf eind januari tot begin maart. Een zestal weken later kan je dan de plantjes uitplanten op het kolenbed en heb je de eerste oogst in juni.

Om broccoli in juli en augustus te oogsten doe je aan de zomerteelt. Je zaait de broccoli dan voor vanaf eind maart tot in mei en je verplant de jonge plantjes ongeveer 5 weken later.

Voor de herfstteelt met oogst in september en oktober zaai je in juni. 4 weken later kan je dan verplanten. Als je de plantjes naar de koude bak of serre verplant kan je soms nog oogsten in november

Voorzaaien

Broccoli zaai je altijd voor, je zaait nooit ter plaatse.

Het gemakkelijkste is het voorzaaien in bakjes, kleine potjes of persblokjes. Die vul je met zaai- en stekgrond, gebruik geen potgrond. Zaai- en stekgrond is eerder arm aan voedingsmiddelen. Dat zorgt ervoor dat de jonge plantjes een sterk wortelgestel uitbouwen. Zo lopen ze weinig groeiachterstand op bij het verplanten.

De potjes zet je op een warme plaats, 20°C overdag is aan te raden. Wanneer de plantjes gekiemd zijn mogen ze wat koeler staan, ongeveer 15°C. Belangrijk is wel dat ze voldoende licht krijgen.

Wanneer de plantjes tien centimeter hoog zijn en de stengel licht verkleurt kan je ze voorzichtig verspenen. Dat wil zeggen dat je ze uit de kleine potjes of bakjes haalt en naar een grotere pot verplaatst. Gebruik hiervoor een pot met een diameter van ruim 10 centimeter. Deze pot kan je best vullen met goed verteerde compost. Na het verspenen geef je uitgebreid water. De plantjes kunnen na het verspenen even stoppen met groeien en zo een kleine groeiachterstand oplopen.

Je hoeft de plantjes uiteraard niet te verspenen, je kan ook meteen voorzaaien in grote potten. Zo lopen je planten zeker geen groeiachterstand op, maar het neemt natuurlijk wel veel plaats in beslag.

Verplanten

Wanneer de broccoli 4 tot 6 ‘echte’ blaadjes heeft is het tijd om te verplanten. Wacht niet te lang met verplanten, want oudere planten maken meer kans om te ‘schieten’ na het verplanten.

Voor het verplanten moet je de plantjes echter ‘afharden’. Dat wil zeggen dat je ze weerbaar maakt tegen de koude. Geef twee dagen voor het verplanten de broccoliplanten ruim water. Zet de potten overdag gewoon buiten, maar zet ze ‘s nachts toch weer onder glas. Zo raken de planten de koude al wat gewend. Na 2 dagen afharden kunnen de planten de grond in. Zet ze diep genoeg, de kluit waarin ze groeiden moet net onder de grond, zo vermijd je dat de planten omwaaien. Druk goed aan en geef weer ruim water. Na het verplanten volgt weer een kleine groeistilstand.

De afstand waarop je broccoli plaatst kan je min of meer zelf kiezen. Zet je ze wat dichter op elkaar dan krijg je kleinere broccoli, maar een hogere opbrengst per vierkante meter. Zet je ze wat verder uit elkaar dan krijg je een grotere broccoli, met een kleinere opbrengst. Doorgaans nemen we rijtjes van 60 cm met 35 centimeter afstand tussen de planten binnen een rijtje. Maar je kan ze tot wel 25 cm dicht bij elkaar zetten of wel 50 cm afstand nemen.


Teeltzorgen

Na het verplanten vraagt broccoli nog wel wat verzorging. Het belangrijkste is ziekten voorkomen en geregeld water geven.

Water geven

Broccoli mag nooit te nat staan en mag ook het ook nooit te droog hebben. Vooral dat laatste is moeilijk te controleren in droge periodes. Geregeld water geven in de zomer is dan ook heel belangrijk.

Om te zorgen dat er niet te veel water verdampt kan je mulchen. Bij mulchen bedek je de bodem met een laag organisch materiaal. Dat kan bijvoorbeeld met bladeren of grasmaaisel. Deze mulchlaag voorkomt dat het water verdampt.

Onkruid

Een andere reden om een goede mulchlaag aan te leggen is om onkruid te onderdukken. Onkruid neemt de broodnodige voedingsstoffen weg van de broccoliplant.

Je kan natuurlijk ook het onkruid weghalen door te schoffelen, maar aangezien broccoli een relatief oppervlakkig wortelgestel heeft loop je hiermee het risico dat je de wortels beschadigt.

Ziektes

knolvoet bij bloemkool

Broccoli heeft dezelfde klassieke ziektes als andere kolen. De ergste daarvan is ongetwijfeld knolvoet. Knolvoet wordt veroorzaakt door een vervelende schimmel. Deze schimmel tast het wortelgestel van de planten aan waardoor de wortels gezwellen krijgen. Dit bemoeilijkt het opnemen van water en voedingsstoffen. Jonge planten die knolvoet krijgen blijven klein en misvormd, zwaar aangetaste planten vallen om en breken af.

De schimmel die knolvoet veroorzaakt produceert zogenaamde spore. Dit zijn de ‘zaadjes’ van het schimmelrijk. Deze sporen kunnen tot wel 10 jaar in de bodem overleven, wachtend op de volgende kool om aan te vallen. Eenmaal je knolvoet hebt wordt het dus heel moeilijk om er vanaf te raken.

Nog meer dan bij andere ziekten geld hier dus “voorkomen is beter dan genezen”. Een goede vruchtwisseling toepassen, met telkens 6 jaar tussen twee teelten kolen is heel belangrijk. Knolvoet gedijt ook beter op natte gronden, dus een goede drainage van je bodem is belangrijk.

Zijn je planten toch aangetast door knolvoet? Haal dan zo snel mogelijk de aangetaste planten weg. Composteer deze niet. Voeg kalk toe aan de bodem om de pH te verhogen tot ongeveer 7,5. Daar houdt deze schimmel namelijk niet zo van. Is je aantasting erg, wacht dan zeker 10 jaar tot je weer kolen plant op hetzelfde perceel. Ook radijs en rammenas horen biologisch gezien tot de kolen, let hier dus mee op!

Een andere ziekte die je wel eens ziet bij broccoli is de gebreksziekte klemhart. Hierbij zijn de binnenste bladeren van de kool misvormd en blijven klein. De kop kan niet groeien omdat deze ingeklemd raakt door de binnenste bladeren. Klemhart wordt veroorzaakt door een gebrek aan het sporenelement molybdeen. Meestal komt dit door een te zure grond, waardoor de plant moeilijkheden heeft om molybdeen op te nemen. Toevoeging van kalk kan dus helpen.

Plagen

Heel wat insecten houden ook van broccoli en andere kolen. De belangrijkste boosdoener hierbij is de koolvlieg.

Koolvliegen leggen hun eitjes op de grond nabij een kolenplant. Wanneer de larven uit de eitjes komen kruipen ze de grond in en gaan ze rechtstreeks af op hun doel: het afknagen van de wortels. Door de schade die ze daar aanrichten verkleurt de wortel en zal deze later beginnen rotten. De plant heeft dan letterlijk geen poot meer om op te staan en zal omvallen.

Ook hier geldt: voorkomen is beter dan genezen. Voorkomen dat de koolvlieg haar eitjes kan leggen vlakbij een kool is de gemakkelijkste manier om de koolvlieg te bestrijden. Dat kan vrij eenvoudig met een zogenaamde koolkraag. Een cirkelvormig stuk plastic dat je rond de stengel van de kool aanbrengt en dat de bodem afdekt. Een andere manier, die ook helpt tegen andere insecten, is om het volledige koolbed te bedekken met een gaas.

Rupsen van verschillende vlinders en motten durven ook wel eens te eten van de kolen, en dan met name de rupsen van het koolwitje. De makkelijkste manier om je kolen op een ecologische manier te beschermen is door het bed te bedekken met een gaas. Je kan ook geregeld je kolen inspecteren en zodra je rupsen ziet deze platdrukken.


Broccoli Oogsten

Om broccoli te oogsten heb je wat gevoel voor timing nodig. Hoe langer je wacht hoe groter de oogst. Maar wacht je te lang dan gaan de bloemknopjes open en is de broccoli niet lekker meer.

Snijd met een scherp mes de kop van de broccoli met een stuk van de steel er nog aan. Laat de rest van de broccoli gewoon staan. Hier kan je later nog kleine zijkoppen van oogsten.

Ook bij het oogsten van broccoletto laat je de plant gewoon staan om later te oogsten. Meer zelfs, door veelvuldig te oogsten stimuleer je de plant om meer en meer kleine kopjes aan te maken.

Broccoli bewaren

Bij voorkeur oogst je pas vlak voor je de broccoli gaat eten. Broccoli is namelijk niet zo lang houdbaar. Ingewikkeld in vershoudfolie blijft hij ongeveer een week goed in de groentela van de ijskast. Wat ook helpt is om de broccoli met zijn stengel in een glas water te zetten, alsof het een boeket bloemen is. Zo blijft de broccoli nog iets langer houdbaar.


Heb je zin gekregen om zelf broccoli te kweken? Neem dan eens een kijkje bij de broccoli van De Tuindoos