Geplaatst op 4 Reacties

Pompoenen – De Volledige Kweekgids

Pompoenen de volledige kweekgids omslagfoto blog

Pompoenen (Cucurbita pepo, Cucurbita maxima, Cucurbita moschata) zijn samen met de courgettes waarschijnlijk de groenten die het meeste voldoening geven in de moestuin. Zeker voor de beginnende moestuinier. Ze zijn heel simpel om te kweken, vragen weinig onderhoud en hebben een heel grote opbrengst. En ze zijn natuurlijk ook heel lekker! Bovendien bewaren pompoenen best lang en kan je er dus ook in de winter, wanneer de moestuin stil ligt, van genieten Het enige nadeel is dat pompoenen best veel ruimte inpalmen.

Pompoenen zijn nauw verwant aan courgettes en patissons en ze worden dan ook op een heel gelijkaardige manier gekweekt. Het grote verschil bij het kweken van pompoenen en courgettes is dat deze eerste een echte kruipplant is, terwijl de laatste meer een struik vormt.

Soorten Pompoenen

Pompoenen komen in allerlei verschillende kleuren, vormen en maten voor. Meer zelfs: wat wij kennen als ‘pompoenen’ zijn eigenlijk 3 verschillende soorten planten:

Pompoenen op een hoop

Cucurbita Pepo

Onder de Cucurbita pepo worden zeer veel verschillende pompoenen geklasseerd. De variatie is zelfs zo groot, dat sommige rassen soms als compleet nieuwe soorten aanzien worden. Zo behoren courgettes en pattisons eigenlijk ook tot deze soort. Hieronder heb ik een kleine oplijsting gemaakt van een aantal variëteiten , maar er zijn er wel honderden meer.

  • ‘Turbinata‘, of ‘acorn’: Deze variëteit heeft kleine, eikelvormige vruchten met een licht nootsmaak.
  • ‘Pepo‘ Dit zijn de klassieke ronde pompoenen
  • Fastigata‘: Hieronder valt onder andere de zogenaamde ‘spaghettipompoen’. Deze pompoen heeft draderig vruchtvlees dat wel wat wegheeft van spaghetti.
Pompoen in het veld

Cucurbita maxima

De reuzenpompoen, met de heel toepasselijke Latijnse naam Cucurbita maxima, kunnen ontzettend grote vruchten maken. De meeste pompoenen kunnen 10-20kg zwaar worden. Het wereldrecord staat op naam van de Belg Mathias Willemijns, die een pompoen van maar liefst 1190,5 kg kweekte. De meeste van deze reuzenpompoenen hebben een fletse smaak. Ze hebben ook een hoog vochtgehalte waardoor ze niet lang bewaren. Ze zijn wel heel leuk om uit te hollen met halloween.

Japanse pompoen of Hokkaidopompoen

Maar niet alle pompoenen van deze soort moeten ook zo gigantisch zijn. Onder Cucurbita maxima vallen ook een aantal kleinsoortige rassen, die bovendien een veel fijnere smaak en steviger vruchtvlees hebben. Omdat ze een laag vochtgehalte hebben bewaren ze lang en kan je ze ook in meerdere keren verwerken.

Bij deze kleinsoortige rassen horen ook de Japanse Pompoenen of Hokkaidopompoenen. Het zijn pompoenen met een gewicht van 1 tot 4 kg en een doorsnede van 20-30 cm. Het vruchtvlees is wat geliger dan bij andere pompoenen en de schil kan oranje, donkergroen of grijs zijn. Ze worden vooral gekweekt voor hun heel fijne smaak.

Pompoen Vroege Buternut

Muskaatpompoenen (Cucurbita moschata)

De muskaatpompoenen kennen ook een enorme variatie. Ze zijn allemaal wat meer gewend aan warmte en vochtigheid. In onze contreien zijn ze dus iets moeilijker rijp te krijgen. Kies dus voor een vroeg ras muskaatpompoenen. Ze zijn wel beter bestand tegen verschillende ziekten en insecten.

De meest bekende muskaatpompoen is waarschijnlijk de flespompoen of butternut. Ze worden gekenmerkt door hun unieke vorm en fijne smaak.

Onze Pompoenen


Standplaats

Pompoenen groeien bijna overal. Het belangrijkste is vooral dat ze veel plaats krijgen, minstens 1 m². Sommigen hebben zelfs nog meer plaats nodig.

Zonlicht en Water

Pompoenen krijgen graag veel zonlicht. Kies dus een plekje in volle zon. Een beetje schaduw kunnen ze ook nog wel verdragen.

Belangrijk is dat de bodem goed vocht vasthoudt zonder zompig te worden. Een lichte bodem kan daarbij helpen, maar ook op zware kleigronden kunnen pompoenen prima groeien.

Bodem en Vruchtwisseling

Ook wat de bodem betreft stellen pompoenen geen hoge eisen. Maar, hoe meer voedingsstoffen hoe beter. Vooral op zandgronden is wat extra compost dan ook zeker aan te raden. Dit hoeft zelfs niet eens volledig verteerde compost te zijn. Half-verteerde compost of mest kan hij ook best verdragen. Vele kwekers houden ervan om zo’n 3 weken voor het uitplanten nog een grote hoeveelheid stalmest op het plantbed te storten en deze te bedekken met een laag aarde. Pompoenen houden van deze constante toevoer aan voedingsstoffen en de afbraak van de mest geeft bovendien nog wat extra warmte die de pompoenen zeker kunnen gebruiken. Bovendien is op het einde van het seizoen de mest volledig verteerd en hou je een zeer goede bodem over. Sommigen planten of zaaien de pompoenen zelfs rechtstreeks op de composthoop!

Pompoenen behoren natuurlijk tot de vruchtgewassen en in de moestuin plaats je ze dan ook op het overeenkomende perceel. Vruchtgewassen vragen allemaal veel voedingsstoffen en mineralen. In het vruchtwisselingsschema met de 7 percelen volgen ze de bladgroenten en kruiden op. Deze onttrekken vrij veel stikstof uit de bodem, dus het is belangrijk dat dit weer aangevuld wordt. Dat kan je het beste doen met compost, of mest.

Je hoeft je natuurlijk niet aan het vruchtwisselingsschema met de 7 percelen te houden. Wel belangrijk is dat je geen pompoenen zet waar je de afgelopen 4 jaar al pompoenen of courgettes hebt gezet. Dit kan leiden tot verschillende ziektes in de bodem, waardoor het kweken van gezonde planten heel lastig wordt.

schema wisselteelt
Schema Wisselteelt met de 7 percelen

Voorteelt

Pompoenplanten gaan pas vrij laat de bodem in. Om de bodem optimaal te benutten kan je dus kiezen om een voorteelt van snijsla te doen. Die sla is alweer verdwenen van zodra de pompoenen de grond in moeten. Een voorteelt van voorgezaaide erwten is ook mogelijk als je de pompoenen echt laat gaat verplanten. Voor- en nateelt zijn technieken voor de gevorderde moestuinier, maar probeer het eens uit en schrijf je bevindingen op. Alleen zo word je een beter moestuinier!

Pompoenen Zaaien en Planten

Pompoenen zijn vrij vorstgevoelig. Wees dus zeker niet te vroeg met zaaien, want dan is het nog te koud wanneer ze geplant moeten worden. Voorzaaien binnen kan vanaf eind april tot in mei. Wacht zeker tot eind mei om rechtstreeks buiten te zaaien. Je kan eventueel ook nog in juli zaaien voor een heel late teelt, maar dan is de opbrengst natuurlijk lager. Onze zaaikalender is een handig geheugensteuntje.

Voorzaaien

Voor de beste opbrengst zaai je pompoenen voor. Dat kan vanaf half april. Zaai de zaadjes in potjes. Let daarbij op dat je de zaadjes met de punt naar beneden zaait. Zo loopt vocht langs het zaadje en hoopt het zich niet op. Dit teveel aan vocht kan voor rot zorgen. Zet de potjes op een warme plek met voldoende licht en bevochtig licht. Dat hoeft niet noodzakelijk binnen te zijn. In de koude bak of in de serre kan dat ook, maar zorg er toch voor dat er een temperatuur van ongeveer 20° aangehouden wordt. Geef de zaden nu geen water meer tot ze gekiemd zijn. Dit is ongeveer een week later. Geef geregeld water, maar zorg dat de potjes nooit te nat worden. Dit kan er voor zorgen dat de jonge plantjes gaan rotten.

2 weken nadat de plantjes gekiemd zijn en je 2 of 3 echte blaadjes hebt (dit zijn de blaadjes na de kiemblaadjes, ze hebben een verschillende vorm) kan je de planten uitplanten naar hun stekje. Dit kan naar de serre, kas of koude bak. Na 15 mei, wanneer er geen vorst meer mogelijk is, kan je ze ook buiten uitplanten. Voor het verplanten laat je de jonge pompoenplantjes best even afharden. Geef wat minder water en zet de potjes overdag buiten, maar haal ze ‘s nachts weer binnen. Zo geraken ze gewend aan de koude. Plant de jonge plantjes minstens een meter uit elkaar. Nu is het ook een goede moment om te mulchen. Dit houdt de bodem warm en dan hoef je later minder rekening te houden met onkruid.

Rechstreeks Zaaien

Na 15 mei kan je ook rechtstreeks buiten zaaien. Een drietal weken voor het zaaien kan je best wat (halfverteerde) compost of stalmest op het plantbed storten en dit bedekken met aarde. Dit geeft extra voeding en warmte aan de jonge planten. Zaai de pompoenzaadjes in de aarde, niet in de mest. Zaai telkens 3 zaadjes samen. 2 weken nadat de zaden gekiemd zijn knip je dan de minst sterke planten weg. Trek ze niet uit want dat kan het wortelgestel van de andere pompoenplantjes beschadigen.

Pompoenen in Potten Kweken

Pompoenen nemen veel ruimte in, maar sommige rassen kan je ook in potten kweken. Denk bijvoorbeeld aan Pompoen Jack Be Little. Deze pompoenplant kan vrij groot worden, maar omdat hij maar kleine pompoenen heeft behoeft hij niet veel ondersteuning en geen grote pot.

Pompoen Jack Be Little
Pompoen Jack Be Little

Kies voor je pompoenen een grote pot. Een volume van 10 liter is een absoluut minimum. Belangrijk is ook dat de plant voldoende voedingsstoffen heeft en dat je een goed drainerende grond hebt. Kies dan ook voor een goede potgrond. Die hoef je niet te kopen, je kan ook eenvoudig zelf potgrond maken. Halverwege het seizoen wat extra voeding geven in de vorm van mest of compost gaat de plant zeker appreciëren. Zo kan je dus zelfs pompoenen kweken op je balkon!

Om plaats te besparen in je huisje of appartement kan je best de zaadjes in aparte potjes voorzaaien en ze verplanten naar de grote potten van zodra de plant 2 echte blaadjes heeft.

Teeltzorgen

Eenmaal uitgeplant hebben de pompoenen niet veel verzorging meer nodig. Het is vooral belangrijk om een constante toevoer van water te voorzien. Als je wat plaats wil besparen kan je de pompoenen ook de hoogte in leiden

Ondersteuning

Pompoenen zijn klimplanten en hebben dus graag wat ondersteuning. Door ze de hoogte in te leiden hebben pompoenen minder ruimte nodig om te groeien en blijven ze bovendien langer gezond.

Wanneer je de plant de lucht in laat gaan zorg er dan wel voor dat je vruchten goed ondersteunt. Hangende pompoenen kunnen te weinig voedingsstoffen krijgen, of nog erger: ze kunnen afbreken!

Je kan de pompoenplant de hoogte in leiden met een stevige constructie.

Met een ‘hangmat’ van oude kleren kan je de vruchten van de pompoen ondersteunen

Onkruid

Omdat je de pompoen op een rijke grond teelt kan er ook wel wat onkruid beginnen groeien. Pompoen is echter zelf een woekerende plant en gaat dus het onkruid onderdrukken. Het is dus enkel in het begin nodig om goed te wieden.

De Drie Gezusters

De onkruidonderdrukkende eigenschappen van pompoenen worden al eeuwenlang door Midden-Amerikaanse Indianen. Zij kweken de pompoenen samen met maïs en bonen. Omdat deze drie gewassen altijd samen werden gekweekt werden ze dan ook de Drie Gezusters genoemd. Het idee is dat de lange stengels van de maïs voor ondersteuning van de bonen zorgde en de pompoen het onkruid onderdrukt. Een interessante techniek die je misschien ook in je eigen tuin eens kan proberen?

Pompoenen Water Geven en Mulchen

Om een goede productie aan te houden hebben pompoenen liefst een constante toevoer van water. Vooral in de zomer is dat heel belangrijk. Om niet elke dag water te hoeven geven kan je daarom best mulchen. Mulchen is het aanbrengen van een laag dood organisch materiaal. Dat kan bijvoorbeeld hooi of stro zijn, maar ook vers gemaaid gras of zelfs karton. De mulchlaag mag enkele centimeters dik zijn. Door het mulchen zal de grond minder snel uitdrogen en hoef je minder vaak water te geven. Bovendien blijft de warmte van de bodem behouden, meer zelfs, de mulchlaag verteert langzaam en geeft daarbij extra warmte af. Tenslotte onderdrukt de mulchlaag ook eventueel onkruid.

Bemesting

Pompoenen houden van een rijke grond, wat extra compost geven mag dus zeker. Doe dit ongeveer 5 weken na verplanting.

Snoei

Pompoenen hoeven niet gesnoeid te worden als je ze de hoogte in leidt. Laat je ze gewoon over de grond groeien dan kan je de planten eventueel wel wat inkorten wanneer ze andere planten dreigen te overwoekeren.

Ziektes

Pompoenen zijn zeer goed bestand tegen verschillende ziektes. Je gaat dus niet veel problemen hebben met je planten. De belangrijkste ziekte bij pompoenen is meeldauw. Dat is een schimmelziekte waarbij je een wit, meelachtig laagje op je bladeren krijgt. Meeldauw is niet heel schadelijk en komt wel vaker voor bij oudere planten, maar het kan toch de productie van je planten beperken. Bovendien is het wel schadelijker voor andere planten. Het belangrijkste wat je hier kan doen is de ziekte voorkomen. Let daarbij op de volgende dingen:

  • Geef steeds water aan de voet van de plant, nooit aan de bladeren
  • Geef ‘s morgens water, zo droogt het overtollig water snel op
  • Zet planten niet te dicht op elkaar en verwijder al het onkruid, zo heeft de wind vrij spel om overtollig vocht op te drogen
  • Verwijder alle aangetaste bladeren en composteer deze niet, de schimmel kan overleven als je niet goed composteert

Plagen

De grootste boosdoener bij pomponen zijn slakken. Voornamelijk jonge pompoenplantjes zijn een gegeerd maal voor slakken. De beste methode om van slakken verlost te raken is met slakkenvallen. Die vul je met bier of een ander aanlokkelijk product, waarna de slakken verdrinken. Je kan ook slakkenkorrels gebruiken. Kies dan zeker voor slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat. Deze zijn niet schadelijk voor andere dieren!

Pompoenen Oogsten

Oogst pompoenen niet te vroeg. Het kan verleidelijk zijn om zo snel mogelijk van deze groenten te proeven, maar wacht zeker tot oktober. Als je pompoenen te vroeg oogst zijn ze niet helemaal gerijpt en is de smaak ondermaats en bewaren ze slecht. Komt de winter er aan en gaat het vriezen dan kan je best ook even oogsten.

Je kan zien dat een pompoen klaar is voor de oogst van zodra het steeltje hard en rimpelig wordt en er kleine barstjes in komen. Als je op de pompoen tikt moet je een hol geluid horen. Oogst de pompoen niet door het steeltje door te snijden, maar de stengel. Zo krijg je een extra verzegeling van de pompoen, en kunnen schimmels en ander ziektes de vrucht niet binnendringen.

Pompoenen Bewaren

Goede pompoenen kunnen wel een jaar lang bewaren. Daarvoor moet je ze wel eerst even drogen. Kies daarvoor enkel de mooie, ongeschonden pompoenen uit. Borstel eventueel vuil van de pompoenen en leg ze op een zonnige plek in huis of in de serre of kas. Na 2 weken draai je de pompoenen eens om om zeker te zijn dat ze aan alle kanten even goed drogen. Na nog eens 2 weken kan je de pompoenen dan naar hun permanente opslagplaats brengen. Bewaar ze op een droge plek van 8-12°C. Het drogen van de pompoenen helpt niet alleen bij het bewaren. Ook de smaak van de vrucht wordt veel intenser.

Pompoenen met een lichte beschadiging bewaren niet lang. Je kan ze beste meteen verwerken. Snij ze bijvoorbeeld in stukjes die je blancheert of maak er pompoenpuree van. Deze bewaren een hele tijd in de diepvries.

Zadenteelt

Wil je graag zaden oogsten om later volledig zelfgekweekte pompoenen te oogsten, dan kan dat. Het is zelfs helemaal niet zo moeilijk, als je met een aantal dingen rekening houdt.

Pompoenen van dezelfde soort kruisen heel gemakkelijk met elkaar. Cucurbita maxima pompoenen kruisen dus gemakkelijk met andere Cucurbita maxima pompoenen en zo ook met Cucurbita moschata en Cucurbita pepo. Het is dus heel moeilijk om je pompoenen raszuiver te houden. Meestal krijg je dus een kruising van meerder pompoenen. Courgettes en sierpompoenen zijn trouwens ook Cucurbita Pepo. Het resultaat van zo’n kruising is dan ook vaak geen succes of zelfs te bitter om te eten.

Wil je graag raszuivere zaden, span dan de planten af met een fijnmazig net, zodat er geen andere bestuivers bij de bloemen kunnen komen. Bestuif zelf de vrouwelijke bloemen met de meeldraden van de mannelijke bloem. Deze bloemen zijn gemakkelijk te onderscheiden van elkaar, want vrouwelijke bloemen hebben al een vruchtje, terwijl mannelijk enkel een steeltje hebben.

Eet de pompoen tijdig op, zodat je nog wat tijd hebt om de zaden te laten drogen. Eenmaal droog wrijf je gemakkelijk het vliesje er af.


Heb je zin gekregen om zelf pompoenen te kweken, kijk dan eens bij de pompoenen van De Tuindoos.

4 gedachten over “Pompoenen – De Volledige Kweekgids

  1. Beste,
    Hier staan nuttige tips in. Ik heb voor de eerste keer pompoen in mijn tuin staan. 2 plantjes had ik achter in de wei gezet. Een plaats vrij gemaakt, compost erop en de plantjes erin. Heb 1 dikke en 1 dunne pompoen. In mijn tuin heb ik er ook 1 tussen de bloemen gezet. Daar groeit een hele dikke pompoen aan. De vraag was wanneer ik ze moest plukken. Die is hier beantwoord.
    Groetjes Cindy

    1. Dag Cindy,

      Fijn om te horen dat deze gids geholpen heeft! Veel succes nog met de pompoenen.

      Frederik

  2. Heel veel nuttige info gelezen. Waarvoor dank!
    Alleen mis ik nog een beetje meer uitleg over het snoeien of inkorten van de plant. Vraag: mag ik na de 1e bloem en vrucht de plant inkorten of laat ik meerdere bloemen staan?
    Wat ik wel doe – ergens in een tuin gezien – is een plastiek schaaltje of tegel onder de pompoen leggen (tegen het rotten) als de pompoen redelijk groot begint te worden zet ik er plastieken bakje onder . En aan elke plant plaats in een plastieken bloempotje in de grond waar ik water in giet, zo wordt de grond niet verhard.

    1. Dag Marc,

      Snoeien bij pompoenen is eigenlijk niet nodig. Alleen wanneer ze beginnen woekeren en de rest van je tuin innemen kan je overwegen om de plant wat bij te snoeien.
      Bedankt voor de tip van het schaaltje, die ga ik zeker ook eens proberen!

      Frederik

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *