Geplaatst op Geef een reactie

Basilicum – De Volledige Kweekgids

Omslagfoto kweekgids basilicum

Basilicum (Ocimum basilicum) is waarschijnlijk het meest gekende en gesmaakte keukenkruid. Hoewel wij nu dit heerlijk kruid vooral in verband brengen met de Italiaanse keuken, is het al meer dan duizenden jaren gebruikt van Europa tot Azië. Niet alleen voor zijn smaak, maar ook voor spirituele doeleinden. Zo plaatste men in Indië basilicum in de mond van overleden mensen om te verzekeren dat ze god zouden bereiken, en ook de oude Egyptenaren geloofden dat dit kruid de poort naar het hiernamaals zou openen.

Spiritueel of niet, vast staat dat basilicum een heerlijk keukenkruid is en bovendien niet zo heel moeilijk te telen. De grote variatie aan verschillende rassen zorgen er bovendien voor dat het bruikbaar is in zeer veel verschillende gerechten, van de klassieke Italiaanse pesto tot zoete desserts.


Soorten Basilicum

Er zijn zo veel verschillende rassen van basilicum, dat het onmogelijk is om ze hier allemaal op te lijsten. De planten kunnen verschillen qua kleur, geur, smaak, bladgrootte,… en zijn allemaal uniek in hun eigen opzicht. Hieronder vermeld ik vooral diegene die ikzelf in de webshop verkoop.

Basilicum genovese

Basilicum Genovese is de klassieke Italiaanse basilicum. Zoals de naam het zegt wordt hij vooral gekweekt in de streek rond Genua. Genovese heeft grote groene bladeren en een heerlijke basilicumgeur. Als je een lekkere pesto wil maken is Genovese dé basilicum die je moet gebruiken!

Basilicum Genovese kan je hier kopen.

Paarse basilicum in de moestuin

Paarse Basilicum of rode basilicum is een variant van basilicum die -hoe raadt u het- paarse blaadjes heeft in plaats van groene. Deze bladeren krijgen hun paarse kleur omdat ze bomvol gezonde anthocyanen zitten. De smaak van paarse basilicum is echter bijna niet te onderscheiden van klassieke basilicum.

Paarse Basilicum kan je hier vinden in de webshop.

Closeup van kaneelbasilicum in de moestuin

Kaneelbasilicum is wat de naam zegt, basilicum met de zoete geur en smaak van kaneel, kruidnagel en anijs. Dit ras heeft donkergroene bladeren, maar de stengel en de bloemen hebben een rood-paarse kleur, afkomstig van dezelfde anthocyanen. Zoals bij de Paarse basilicum.

Kaneelbasilicum heeft een veel verfijndere smaak dan de klassieke Genovese, maar hij is ook iets fragielere. Waar Genovese nog een beetje koude kan verdragen, mag kaneelbasilicum het echt niet koud hebben.

Door zijn unieke smaak is kaneelbasilicum ideaal in desserts, zoals bij een fruitsalade of ijscoupe.

Kaneelbasilicum is hier te koop op mijn website.

Citroenbasilicum

Citroenbasilicum (Ocimum basilicum americanum) is een kruising tussen de klassieke basilicum en een wilde basilicumsoort. Daardoor is hij wat minder fragiel dan zijn neefjes en nichtjes. Naast zijn kracht heeft citroenbasilicum ook een heerlijk citroenaroma geërfd van zijn wilde voorouders. Dit maakt de citroenbasilicum heerlijk in desserts, maar ook in zelfgemaakte (ijs)thee of limonade.

Citroenbasilicum kan je hier vinden in mijn webshop.


Basilicum van De Tuindoos

Standplaats van Basilicum

Basilicum vraagt een warm zonnig plekje op een voedzame en goed gedraineerde bodem.

Zonlicht en Water

Zonlicht en warmte zijn echt cruciaal voor basilicum. Met te weinig zonlicht krijg je lange, slungelige plantjes, te weinig warmte houdt de groei van de basilicum tegen. Een ideaal plekje is dan ook onder glas. Bijvoorbeeld in de serre naast de tomaten. De geur zou bovendien helpen om de vervelende bladluizen te verjagen. Basilicum en tomaten zijn dus niet alleen in de keuken een geschikte combinatie, ook in de moestuin!

Heb je geen serre dan kan je nog steeds wachten tot in mei om te zaaien. Natuurlijk kan je ook de basilicum kweken in potjes op de vensterbank van een naar het zuiden gericht raam!

Wat water betreft is basilicum wat gemakkelijker. Ze vragen best veel water (vooral in warm weer), maar de bodem mag nooit té nat komen te staan. Een goed drainerende, humusrijke bodem die water vasthoudt maar overtollig water toch goed afvoert is cruciaal. Dat kan je bereiken door in het najaar een groenbemester te zaaien en deze onder de bodem te verwerken. Een andere manier is door in het voorjaar een flinke hoeveelheid compost aan de bodem toe te voegen. Het organisch materiaal in de groenbemester of compost zal water vasthouden zonder te zompig te worden.

Groenbemesters van De Tuindoos

Bodem en Vruchtwisseling

Basilicum houdt van een rijke bodem. Zoals de meeste groenten die vooral blad aanmaken (bladgroenten en kolen) houden ze vooral van veel stikstof. Wat extra compost of bemesting kan dus zeker geen kwaad.

Zaai je in potjes gebruik dan zeker een rijke potgrond. Om deze wat beter drainerend te maken kan je dan een kleine hoeveelheid wit zand of vermiculiet toevoegen. Hoe je zelf goedkoop potgrond maakt kan je trouwens hier lezen.

Basilicum heeft geen belangrijke vruchtwisselingsziektes, dus een goede vruchtwisseling aanhouden is niet heel erg belangrijk. De voedingsvereisten komen wat overeen met de bladgroenten, dus het is logisch dat je basilicum bij de sla en spinazie zaait, maar een vast plaatsje in de kruidenbak, of in de serre bij de tomaten zal ook geen problemen geven.

Wil je meer weten over vruchtwisseling lees dan mijn blogpost hier.

schema wisselteelt
Schema Wisselteelt met de 7 percelen

Basilicum Zaaien en Verplanten

Sla je er de zaaikalender op na dan kan je lezen dat je kan voorzaaien van maart tot mei. In juni en juli kan je ook rechtstreeks zaaien.

Voorzaaien

Van maart tot mei kan je de basilicum voorzaaien. Je mag daarbij vrij dik zaaien in potjes of bakjes. Deze vul je best met een mengsel van potgrond en zaai- en stekgrond. Je kan ook potgrond gebruiken die je met wit zand wat armer maakt. Heel erg belangrijk is dat je de zaadjes gewoon aan de oppervlakte laat! Basilicum is namelijk een lichtkiemer, en heeft dus licht nodig om te ontspruiten. Eventueel kan je de zaadjes bedekken met een fijn laagje wit zand of potgrond. Zet de potjes of bakjes vervolgens op een warme plek in huis met veel licht. Sommige rassen kiemen vrij snel, bij andere kan het tot wel 2 weken duren. Voldoende zonlicht en warmte versnellen het kiemproces

Als je dik hebt gezaaid kan je een paar weken na het kiemen al een eerste keer uitdunnen. Haal de zwakste zaailingen weg en gebruik deze meteen in een slaatje. Wanneer basilicum 4 echte blaadjes heeft (dat wil dus zeggen, 4 blaadjes na de 2 kiemblaadjes) kan je de sterkste planten verspenen naar grotere potten. Kies daarbij voor potten met een doorsnede van ongeveer 10 centimeter.

Tijdens heel dit proces is het belangrijk dat de planten nooit te droog komt te staan.

Verplanten

Vanaf ongeveer half mij zijn de zogenaamde ijsheiligen gepasseerd en -zo wil de overlevering- zal het niet meer vriezen ‘s nachts. Vanaf dan kan je de basilicum buiten uitplanten. Dat kan je in rijtjes doen, hou dan een afstand van ongeveer 25cm tussen de planten en 30cm tussen de rijen. De precieze afstanden kunnen verschillen van ras tot ras.

Voor het verplanten kan je de jonge plantjes best even afharden. Dat doe je door ze overdag buiten te zetten en ‘s nachts weer binnen te halen. Zo worden ze al wat gewend aan de koude zonder het echt té koud te hebben.

Geef ruim water na het verplanten.

Rechtstreeks Zaaien

In juni en juli kan je ook rechstreeks zaaien. Zaai de zaadjes dan op rijtjes 30 centimeter van elkaar, met elke 5 centimeter een zaadje. Later kan je de zwakkere planten uitdunnen zodat je enkel de sterkste overhoudt, die je laat staan op een afstand van ongeveer 25 cm.

Basilicum in Potten Kweken

Basilicum is een ideaal kruid om in potten te kweken. In potten telen biedt vele voordelen. Potten (en dan voornamelijk zwarte plastic potten) warmen sneller op dan de bodem. Bovendien kan je potten bij koud weer binnenhalen en lekker warm zetten.

Bij het kweken in potten is het wel belangrijk dat de plant voldoende voedingsstoffen krijgt. Gebruik daarom een goede potgrond en geef maandelijks een beetje goed verteerde compost of af en toe een beetje meststof.


Teeltzorgen

Voldoende water geven, toppen en opletten voor slakken zijn de voornaamste zorgen voor basilicum.

Snoeien

Basilicum heeft soms de neiging om vooral in de hoogte te groeien. Als je hem graag compact houdt kan je de plant toppen wanneer hij 6 of meer echte blaadjes heeft. Toppen houdt in dat je met duim en wijsvinger de top uit de plant knijpt. Hierdoor gaat het kruid meer in de breedte dan in de hoogte groeien en krijg je dus een mooie bos. Het voorkomt bovendien dat de plant te snel in bloei gaat staan.

Wanneer de basilicum begint te bloeien is het belangrijk dat je de bloemen wegsnijdt. Anders zal de plant té veel energie in de bloemen steken en minder blaadjes maken.

Water geven

Basilicum mag niet te droog komen te staan, maar houdt ook niet van natte voeten. Controleer daarom elke dag of de blaadjes er wat slap bijstaan. Als dat zo is geef dan wat extra water.

Gebruik je putwater dan kan dit soms aan de koude kant zijn. Daar houdt een warmteminnend kruid natuurlijk niet van. Daarom is het best dat het water licht is opgewarmd. Je kan hiervoor bijvoorbeeld een gieter in de zon zetten, of een beetje heet water mengen met koud water.

Plagen

De belangrijkste plaag van de basilicum is de slak. Vooral de jongere blaadjes van basilicum worden met veel plezier door slakken opgepeuzeld.

Schade door slakken kan je herkennen aan de gaatjes in de bladeren, de zogenaamde venstervraat. Slakken gaan niet aan de zijkant van de bladeren knabbelen, maar doen dat steeds in het blad zelf. Een andere indicatie dat het om slakken gaat is natuurlijk het vieze slijmspoor dat ze achterlaten.

Het belangrijkste tegen slakken is natuurlijk preventie. Onder dood hout of ander tuinafval kunnen slakken zich verschuilen, dus ruim dit op of ga geregeld controleren op slakken.

De gemakkelijkste oplossing tegen slakken is het gebruik van een slakkenval. Doe hierin wat bier of slakkenkorrels met lokstof en de slakken zullen zich hierin verdrinken.


Basilicum Oogsten en Bewaren

Jammer genoeg bewaart basilicum niet zo heel lang. Oogst daarom de blaadjes enkel vlak voor je ze gebruikt. Je kan eventueel wel een takje basilicum twee dagen bewaren in een glas water.

Kweek je de basilicum vooral om pesto te maken, dan kan je deze gemakkelijk invriezen. Doe de verse pesto in een ijsblokjesvorm en vries in. De diepgevrozen blokjes doe je later in een diepvrieszakje. Wil je van verse pesto genieten dan kan je de blokjes gewoon weer ontdooien en heb je heerlijk verse pesto.

Een andere mogelijkheid om basilicum te bewaren is door ze te drogen. Doe dit in de oven zeer langzaam bij de laagst mogelijke temperatuur. Verse basilicum zal altijd beter smaken dan gedroogde, maar zo kan je ook in de winter genieten van je eigen basilicum.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *